Niedawno jeden z czytelników podzielił się, że naprawdę chce nauczyć się kontrolować swój nawyk zakupów impulsywnych — coś, w czym na pewno nie jest osamotniony!
Bardzo łatwo jest wpaść w nawyk kupowania drobiazgów (albo nieco większych rzeczy), gdy pragniemy poczucia komfortu lub satysfakcji. Może być ekscytujące, kiedy złożymy zamówienie lub nawet tylko przeglądamy interesujące rzeczy.
W tym artykule przyjrzymy się, jak ograniczyć ten nawyk… ale także każdy rodzaj nawyku impulsywnego. Dotyczy to nawyków impulsywnych jak gry wideo, picie napojów gazowanych, oglądanie filmów online, korzystanie z mediów społecznościowych itp. Wszystkie są w gruncie rzeczy tym samym.
Co się dzieje?
Kiedy mamy nawyk impulsywny jak zakupy online, często oceniamy tę część siebie, która może wydawać się niekontrolowana i niepożądana. Ale ważne jest, aby mieć poczucie zrozumienia, by to nie przerodziło się w próbę wykorzenienia części siebie, której nie lubimy. To nie działa.
Korzeniem nawyku impulsywnego jest to, że mamy jakiś rodzaj stresu, a nawyk jest sposobem na jego ukojenie. Tak odkryłem, gdy zmagałem się z rzuceniem palenia papierosów. Czułem się zestresowany i sięgałem po paczkę papierosów. Daje nam to również dawkę dopaminy, jak hazardzista grający kolejną rękę czy ciągnący za dźwignię automatu.
Czujemy się zestresowani, sięgamy po nawyk, by się ukoić i zdobyć trochę komfortu/przyjemności. To bardzo zrozumiałe — z wyjątkiem tego, że nawyk ma tendencję do dodawania więcej stresu z czasem (sam staje się stresorem), a także staje się podporą, bez której czujemy, że nie możemy się obejść.
Jak więc możemy zacząć ograniczać nawyk impulsywny? Przyjrzyjmy się trzem strategiom, które działają dobrze.
Strategia 1: Oddech
Jeśli masz impuls (do zakupów, do grania, cokolwiek jest twoim nawykiem impulsywnym)… pierwsza strategia polega na oddaleniu się od tego i złapaniu oddechu.
Może to oznaczać pójście na spacer. Porozmawianie z kimś. Oddalenie się od rzeczy, która jest tak kusząca.
Tylko wtedy, gdy możesz się oddalić, wziąć kilka głębokich oddechów, możesz zyskać trochę perspektywy i uspokoić swój układ nerwowy.
Weź rzeczywiście kilka głębokich oddechów — co najmniej 4 głębokie oddechy. Ćwicz uspokajanie siebie.
Następnie zapytaj siebie: „Jaki stres teraz odczuwam? Czy to naprawdę pomoże? Co jeszcze mogę zrobić?”
Może także zrób coś innego, aby się rozprasować, dopóki impuls nie zaniknie. Odwlekaj, odwlekaj, odwlekaj. Jeśli możesz odwlec nawet kilka minut, często impuls zniknie.
Strategia 2: Fosa
To jest strategia, którą warto zastosować, gdy nie jesteś w trakcie impulsu: zbuduj fosę wokół pokusy. Innymi słowy, utrudnij dostęp do rzeczy, która cię kusi.
Kilka przykładów:
- Blokada stron, abyś nie mógł odwiedzać swoich pokus
- Usunięcie aplikacji i znalezienie sposobu na zablokowanie jej w telefonie
- Zobowiązanie się przed kimś innym, że nie będziesz używać aplikacji/strony
- Zobowiązanie się do „miesiąca bez zakupów”, aby dać sobie szansę na życie bez impulsu (ale nie wracaj do starych nawyków zaraz po miesiącu)
- Nie posiadaj kuszących przekąsek w domu lub w biurze (jeśli to możliwe)
Kiedy chciałem rzucić palenie, wyrzucałem papierosy, co oznaczało, że nie mogłem palić, chyba że poświęciłbym czas na wejście do samochodu, pójście do sklepu, kupienie papierosów, a potem ich wypalenie. Byłem także odporny na wydawanie pieniędzy na całą paczkę, wiedząc, że będę zmuszony większość z niej wyrzucić. Właśnie tak działa fosa.
Strategia 3: Głębsza Potrzeba
To jest strategia, która przyniesie największe korzyści, ale będzie wymagała więcej czasu, by się rozwijać. Jednak warto.
Chodzi o to, aby zrozumieć, jaka głębsza potrzeba jest zaspokajana przez nawyk impulsywny. Na przykład, niektóre powszechne potrzeby to:
- Potrzeba niewielkiej przyjemności i komfortu (uderzenie dopaminy), jeśli życie wydaje się bez radości lub zbyt trudne
- Chęć poczucia uznania — jeśli czujesz się niedoceniony, lub chcesz czuć, że jesteś kochany
- Radzenie sobie ze stresem (lub unikanie czegoś stresującego)
To, co chciałbym zaprosić cię do zauważenia, to fakt, że strategia spełnienia tej potrzeby nie działa zbyt dobrze. Oczywiście, możesz uzyskać chwilową dawkę przyjemności kupując buty online lub grając w swoją grę wideo… ale czy to sprawia, że twoje życie jest łatwiejsze na dłuższą metę? Albo bardziej radosne? Często faktycznie odbiera to dużą część przyjemności z życia, gdy rzeczy stają się kompulsywne.
Albo może próbujesz użyć nawyku impulsywnego do łagodzenia stresu, ale to tylko sprawia, że życie staje się bardziej stresujące, ponieważ zadania lub rachunki się piętrzą, a ty jesteś przytłoczony wszystkim, co odkładasz. Strategia radzenia sobie nie działa.
Więc wyobraź sobie, że identyfikujesz jedną lub więcej z takich podstawowych potrzeb… co wtedy? Oto, co bym zasugerował:
- Zacznij zauważać, kiedy masz ochotę sięgnąć po nawyk impulsywny i zatrzymaj się na moment, aby zauważyć tę podstawową potrzebę (chęć uderzenia przyjemności, unikanie czegoś stresującego). Zauważ, jak się to czuje.
- Przypomnij sobie, że strategia spełnienia tej potrzeby nie działa zbyt dobrze na dłuższą metę — w rzeczywistości może to pogarszać sytuację.
- Znajdź nową strategię na spełnienie tej potrzeby w zdrowszy sposób. Czy możesz znaleźć inne komforty, które działają lepiej, jak gorąca kąpiel czy gorąca herbata? Czy możesz znaleźć inne sposoby łagodzenia stresu, jak spacer czy rozmowa z przyjacielem? Ćwicz to i zaspokajaj potrzebę nawyku impulsywnego.
Z czasem, jeśli wprowadzisz to razem z pierwszymi dwoma strategiami powyżej, zobaczysz, że twoja potrzeba nawyku impulsywnego (jak zakupy czy gry) z czasem cudownie maleje. Możesz to zrobić.