Wiele osób nie zdaje sobie sprawy, że zaczynając budować swoje nazwisko, tworzą markę… co więcej, ta marka staje się trudna do zmiany, gdy już się utrwali w umysłach ludzi.
Kiedy ludzie zaczynają Cię poznawać, niezależnie czy to w pracy, czy przez relacje osobiste, blog czy inne sposoby budowania reputacji… umieszczają Cię w swojej umysłowej szufladce. Gdy już tam trafisz, naprawdę trudno się z niej wydostać.
To nie tak, że pierwsze wrażenie to wszystko — ludzie nie zawsze umieszczają Cię w szufladce na podstawie pierwszego wrażenia. Ale kiedy Cię poznają, znajdują dla Ciebie szufladkę. I z czasem (właściwie całkiem szybko) ta szufladka utrwala się w ich umysłach.
Problem pojawia się, gdy chcesz dokonać zmiany: zmieniać karierę, stać się nową osobą, przeobrazić się jako przyjaciel. Jak wydostać się z tej szufladki? To bardzo trudne.
Zmiana Kariery a Przeszkoda Szufladki
Weźmy na przykład mnie: zdobyłem reputację jako bloger i autor piszący o prostocie i produktywności oraz powiązanych tematach non-fiction. Gdy ludzie zaczynają mnie poznawać, umieszczają mnie w tej szufladce w swoich umysłach. Ale co jeśli chcę zostać pisarzem fikcji? Czy to możliwe?
Niewielu autorów stało się sławnych — mam na myśli naprawdę sławnych — dla swojej non-fiction, a potem przeszło na fikcję i odniosło sukces. Niektórzy pisarze fikcji najpierw zajmowali się dziennikarstwem czy pracą akademicką i faktycznie zyskali pewne uznanie, ale większość czytelników nigdy o nich nie słyszała, dopóki ich fikcja nie stała się bestsellerami (Twain, Hemingway itd.).
To się zdarzało, ale ekstremalnie rzadko. Dlaczego tak się dzieje? Czy pisarze non-fiction są słabi w fikcji? Czy brak im wyobraźni? Może niektórym, ale twierdzę, że bardzo trudno jest skutecznie dokonać tej zmiany tylko dlatego, że ludzie już umieścili ich w szufladce w swoich umysłach.
Pisarze fikcji mogą pisać non-fiction, szczególnie jeśli jest ona związana z pisaniem. Stephen King na przykład odniósł sukces swoją znakomitą książką non-fiction „On Writing”… ale to nie wymagało zmiany szufladki. Ludzie już go postrzegali jako odnoszącego sukcesy powieściopisarza, więc czytanie o tym, jak odniósł taki sukces, nie wymaga zmiany percepcji Stephena Kinga.
Niektórzy dokonali tej zmiany ze skutkiem – gdy zadałem to pytanie na Twitterze, otrzymałem kilka dobrych odpowiedzi, w tym Dave Eggers, Nick Hornsby, Anne Dillard i kilku innych. Twierdzę, że w większości przypadków ta zmiana nie była dużym skokiem dla tych pisarzy, którzy najpierw pisali pamiętniki zanim przeszli na fikcję. Pisanie pamiętników nie różni się zbytnio od fikcji, moim zdaniem. Ale przejście od sławy z pisania poradników do sławy z pisania fikcji jest znacznie trudniejsze.
To dotyczy także innych dziedzin. Michael Jordan próbował zamienić rolę gwiazdy koszykówki na baseball, i oprócz dużej różnicy w jego talentach między tymi dwoma sportami, ludzie myśleli, że tylko bawi się w baseball. Nadal postrzegali go jako gwiazdę koszykówki.
Niektórzy zaczynają od robienia więcej niż jednej rzeczy: Bo Jackson był znany zarówno z futbolu, jak i z baseballu… ale taki był od początku, kiedy ludzie zaczęli o nim słyszeć. Nie musiał zmieniać szufladek.
Jak To Dotyczy Twojego Życia Osobistego
Tak jak ludzie umieszczają w szufladkach sławnego autora, sportowca czy innego celebrytę, gdy zaczynają go poznawać, umieszczają w szufladkach ludzi, których spotykają w rzeczywistości. Więc gdy spotykasz ludzi, umieszczają Cię w szufladkach, choć może to chwilę potrwać, zanim zdobędą wystarczająco informacje, aby naprawdę umieścić Cię w dobrej szufladce.
Na przykład, powiedzmy, że spotykasz kogoś przez swoje miejsce pracy… w pierwszych wrażeniach możesz zdobyć pewne informacje o tej osobie i zacząć je przetwarzać. Informacje o osobie: „sprzedawca”, „wysoki”, „towarzyski”, „przyjazny”, „przystojny”, „agresywny”, „natarczywy”, „chytry”, „inteligentny”, „egocentryczny”.
Każde z tych wrażeń pomaga Ci w podejmowaniu decyzji o tej osobie. Ale może się zdarzyć, że nie znajdziesz dla niej odpowiedniej szufladki, nawet po spędzeniu godziny z tą osobą. Ale potem ją Google’ujesz i dowiadujesz się o jej wykształceniu, osiągnięciach, rodzinie. Czytasz jej bloga i zdobywasz jeszcze więcej informacji. Spotykasz się z nią ponownie, rozmawiasz przez telefon, pracujesz nad projektem razem. Niedługo masz już dość dobry obraz tej osoby, i umieszczasz ją mocno w szufladce.
Ale co jeśli ten facet chce się zmienić? Co jeśli nie chce być już nachalny i egocentryczny? Co jeśli chce być lepszym słuchaczem, bardziej współczującym, życzliwszym? Czy łatwo by ci było zmienić swoją szufladkę dla niego?
To możliwe. Niełatwe. Wymagałoby to mnóstwa nowej informacji — jego działań, słów, nowych wpisów na jego blogu, opowieści od innych ludzi o rzeczach, które ostatnio robił. Ta nowa informacja mogłaby skłonić cię do zmiany szufladki dla niego, ale wymagałoby to wielu informacji, aby tego dokonać.
To samo dotyczy Ciebie: wywierasz na innych wrażenie we wszystkim, co robisz i mówisz, i piszesz, w swoich relacjach zawodowych i osobistych. Każda osoba umieszcza Cię w szufladce. Jaką szufladkę, według Ciebie, zostałeś umieszczony u nich? Prawdopodobnie jest różna dla różnych relacji, w zależności od tego, jak dużo i co ludzie o Tobie wiedzą.
Jak Zastosować Tę Ideę
Jakie lekcje możemy z tego wyciągnąć? Po prostu dobrze by było zastanowić się nad swoimi szufladkami… zarówno jak inni Cię szufladkują, jak i jak Ty szufladkujesz innych.
Kilka myśli:
-
Jakie wrażenia wywierasz na innych w kontaktach osobistych? Online — poprzez Facebooka, Twittera, e-maile, blogi? W pracy?
-
Jak się zachowujesz — czy jesteś pozytywny, energetyczny, rozważny, życzliwy, narzekający, negatywny, niemiły, zazdrosny, bardzo konkurencyjny, pomocny, kreatywny, zmęczony, pewny siebie, roztrzęsiony?
-
Jaką szufladkę chciałbyś mieć w umysłach innych? Postaraj się zachowywać tak, aby stała się prawdziwa.
-
Czy szufladki, w których umieszczają Cię inni, mają dla Ciebie znaczenie? Może nie mają. Może nie powinny. Może jednak mają na Ciebie wpływ i warto się nad nimi zastanowić.
-
Jakie szufladki obcy wkładają Cię, na podstawie Twojej pracy i tego, co prezentujesz na świecie (przez bloga, na przykład)? Czy to jest szufladka, w której chciałbyś się znaleźć?
-
Jakie szufladki umieszczasz na innych? Na czym to bazujesz? Czy masz wszystkie niezbędne informacje, by dokonać dobrej oceny? Czy mógłbyś zmienić te szufladki, gdybyś otrzymał nowe informacje?
Tylko kilka myśli. Co o tym sądzisz? Podziel się w komentarzach!