Zdarza się: czasem komentarz kogoś innego potrafi po prostu zepsuć Ci dzień, a wiadomość, która wydaje się raniąca, może wprawić Cię w spiralę negatywnych myśli.
Ukłucie wydaje się osobiste i możesz wciąż odtwarzać tę zniewagę w myślach. To bardzo ludzka reakcja.
Dziś podzielę się mądrością trzech starożytnych filozofii — buddyzmu, stoicyzmu i tradycji Tolteków — która może pomóc nie brać rzeczy tak bardzo do siebie. Gdy to praktykujemy, nasz dzień staje się trochę spokojniejszy, a my mniej się zamykamy.
To, co czyni te nauki tak potężnymi — i nie tak łatwymi do wdrożenia — to fakt, że wymagają od nas porzucenia czegoś ważnego: przekonania, że sposób, w jaki inni o nas mówią lub nas traktują, w jakiś sposób odzwierciedla naszą wartość jako osoby. To przekonanie nie jest faktem, lecz koncepcją, którą przyjmujemy za oczywistą. A porzucenie go może przynieść wyzwolenie.
Drugie porozumienie
Don Miguel Ruiz, wykształcony w duchowej tradycji Tolteków, napisał książkę „Cztery porozumienia”, w której drugie porozumienie brzmi: „Nie bierz niczego do siebie”.
Naucza, że nic, co robią inni ludzie, nie dzieje się z powodu Ciebie, lecz z powodu nich samych — oraz rzeczywistości, w której żyją we własnych umysłach.
Branie rzeczy do siebie jest więc zakorzenione w tym, co nazywa „osobistą ważnością” — w założeniu, że wszystko dotyczy Ciebie. Cóż za osobliwe założenie!
Dodaje, że kiedy bierzemy coś do siebie, w istocie przyjmujemy cudze „emocjonalne śmieci” i czynimy je własnymi.
Jeśli praktykujemy niebranie rzeczy do siebie, nie musimy pokładać zaufania w tym, co robią lub mówią inni — zamiast tego ufamy sobie, że będziemy podejmować odpowiedzialne decyzje. Odpowiadamy wyłącznie za własne działania, nie za działania innych. Daje nam to wolność poruszania się po świecie bez ranienia nas przez opinie czy osądy innych ludzi.
Jak praktykować:
- Zapisz to porozumienie i umieść je gdzieś w widocznym miejscu. Buduj świadomość tego, kiedy bierzesz coś do siebie, zauważając chwile, gdy czujesz się urażony.
- Pisz o tym w dzienniku, choćby tylko przez 5 minut dziennie, i zanotuj, jak się przez to poczułeś. Nie skupiaj się na tym, co druga osoba powiedziała lub zrobiła.
- Używaj mantry, która Ci o tym przypomni, na przykład: „To nie dotyczy mnie” albo „Ta osoba robi, co może”.
- Gdy zauważysz, że coś Cię wyzwala, zatrzymaj się. Oddychaj. Przypomnij sobie mantrę. Podejdź z ciekawością do tego, co ta osoba mówi.
Ta praktyka wymaga czasu. Porzucenie starego nawyku wcale nie jest łatwe, ponieważ gdy jesteśmy nim pochłonięci, wydaje nam się on bardzo prawdziwy. Z czasem wydaje się mniej prawdziwy.
Buddyzm: nie ma „ja”, które można zaatakować
W buddyzmie jedną z głównych nauk jest to, że sposób, w jaki postrzegamy siebie — jako odrębnych i niezmiennych — jest iluzją umysłu. To głęboki temat, którego studiowanie może zająć całe życie.
Jednak praktyczne zastosowanie może być prostsze: jeśli ktoś Cię krytykuje, tak naprawdę nie krytykuje Ciebie… krytykuje swoje błędne wyobrażenie o Tobie. A tak naprawdę nie ma żadnego „Ciebie”, którego trzeba bronić!
Kiedy rozumiemy, że słowa i działania drugiej osoby odzwierciedlają całą historię jej życia, jej uwarunkowania oraz stres, pod jakim obecnie się znajduje, możemy także odczuwać wobec niej współczucie, gdy zachowuje się mniej niż idealnie. Możemy przejść od pytania: „Dlaczego robisz mi to?” do pytania: „Przez jaki ból przechodzisz?”.
A gdy zdamy sobie sprawę, że poczucie własnej ważności, które zazwyczaj mamy, jest iluzją stworzoną w naszych własnych umysłach… możemy również dostrzec, że to od nas zależy, czy weźmiemy coś do siebie, czy nie. Daje nam to poczucie sprawczości w obliczu cudzych słów i działań.
Stoicy:
Stoicy mieli wiele użytecznych rzeczy do powiedzenia na ten temat, ale dziś skupię się tylko na jednym z moich ulubionych filozofów: Epiktecie.
Radził zadać sobie pytanie: „Czy jest to coś, co znajduje się pod moją kontrolą, czy nie?”. Myśli, uczucia, słowa i działania innych ludzi nie są pod naszą kontrolą. Dlatego zalecał reakcję: „W takim razie to nie moja sprawa”.
Uznawanie za swoją sprawę rzeczy, nad którymi nie masz kontroli, może prowadzić jedynie do cierpienia.
Epiktet pisał również, że to, czy zostaniemy zranieni przez to, co mówią inni, zależy od nas — jeśli wybieramy, że nas to zrani, wówczas tak się dzieje.
„To nie ten, kto Cię znieważa lub uderza, obraża Cię, lecz Twoja opinia, że te rzeczy są obraźliwe”.
Jak praktykować:
- Zatrzymaj się przed reakcją — nie odpowiadaj impulsywnie na wrażenie wywołane przez drugą osobę. Dzięki temu rozum może znów dojść do głosu, zanim emocje przejmą kontrolę.
- Jeśli ktoś mówi o Tobie źle, zamiast się bronić, możesz odpowiedzieć: „Musisz nie znać moich innych wad, bo inaczej nie mówiłbyś tylko o tej jednej”. Pozwala to humorowi złagodzić ukłucie krytyki.
- Przyjmuj informacje zwrotne: jeśli ktoś, którego opinię cenisz, udziela Ci informacji zwrotnej, nie ignoruj jej, lecz zobacz, czego możesz się z niej nauczyć.
Epiktet, podobnie jak Don Miguel Ruiz i buddyści, pomaga oddać kontrolę zdecydowanie w Twoje własne ręce.