Dlaczego Mamy Żal

Wszyscy znamy frazę „Bez żalu!”, zazwyczaj wypowiadaną, gdy zamierzamy zrobić coś może nieco nierozsądnego.

A jednak, choć filozofia „Życia Bez Żalu” brzmi kusząco, nie zawsze jest to takie proste.

Żałujemy straconych okazji.

Żałujemy rzeczy, które sprawiły, że czuliśmy się głupio.

Żałujemy, że nie powiedzieliśmy komuś, że go kochamy, zanim zmarł.

Żałujemy, że nie spędziliśmy czasu mądrzej, nie osiągnęliśmy więcej.

Żałujemy odkładania wszystkiego na później, nieformowania lepszych nawyków, jedzenia zbyt wielu słodyczy, że nie napisaliśmy powieści, którą zawsze chcieliśmy napisać, nie przeczytaliśmy wszystkich książek, które planowaliśmy przeczytać, nie opanowaliśmy rosyjskiego, szachów czy sztuk ninja.

Żałujemy wejścia w złe związki lub popełnienia błędów w poprzednich relacjach.

Tak, żałujemy i czasem może to być przytłaczające.

Krótko mówiąc, żałujemy wyborów, których dokonaliśmy, ponieważ martwimy się, że powinniśmy byli dokonać innych wyborów.

Uważamy, że powinniśmy byli zrobić coś lepiej, ale tego nie zrobiliśmy. Powinniśmy byli wybrać lepszego partnera, ale tego nie zrobiliśmy. Powinniśmy byli podjąć to bardziej ekscytujące, choć ryzykowne stanowisko, ale tego nie zrobiliśmy. Powinniśmy byli być bardziej zdyscyplinowani, ale nie byliśmy.

Żałujemy tych wyborów, które są w przeszłości i nie można ich zmienić, ponieważ porównujemy je do idealnej ścieżki, którą – jak sądzimy – powinniśmy byli podążać. Mamy w głowach wizję tego, co mogłoby być, gdybyśmy dokonali innego wyboru.

Problem polega na tym, że nie możemy tych wyborów zmienić. Więc wciąż porównujemy niezmienny wybór, którego dokonaliśmy, z tą idealną ścieżką. Tą fantazją. To się nie zmieni i nigdy nie będzie tak dobre jak ideał. Niezmienny wybór, którego dokonaliśmy, zawsze będzie gorszy. Obraca się i obraca w naszych głowach.

Dlaczego nie możemy tego odpuścić? Co jest tak ważne, że musimy o tym wciąż myśleć?

Dlaczego Wciąż Rozmyślamy o Żalu

Zauważyłem, że trudno mi nie myśleć o złym wyborze z powodu tego, jak koliduje on z moją tożsamością.

Wszyscy mamy wyobrażenie o tym, kim jesteśmy: jesteśmy dobrymi ludźmi. Może jesteśmy mądrzy, kompetentni czy też dobrego serca. Dokonujemy najlepszych wyborów, jakie możemy, oczywiście, ponieważ jesteśmy dobrymi ludźmi. Nawet jeśli masz wątpliwości i zły obraz samego siebie, prawdopodobnie myślisz, że zasadniczo jesteś dobrym człowiekiem.

A więc gdy ktoś inny atakuje tę tożsamość — obraża twoją kompetencję, nazywa kłamcą, twierdzi, że jesteś oszustem — to boli! Denerwujemy się i bronimy. Nie możemy przestać myśleć o tej zniewadze.

I kiedy uważamy, że popełniliśmy błąd, to także jest atak na tę tożsamość. Dokonaliśmy złego wyboru… dlaczego nie mogliśmy być lepszym człowiekiem i dokonać lepszego wyboru? Ten zły wybór koliduje z naszym wyobrażeniem, że jesteśmy dobrym człowiekiem.

Więc problem obraca się w kółko, bez rozwiązania. Nie ma sposobu na rozwiązanie tego problemu, ponieważ złego wyboru nie można zmienić, a konflikt z naszą tożsamością nie da się rozwiązać.

Jak Odpuścić Żal

Analizując, dlaczego odczuwamy żal i dlaczego tak trudno jest go odpuścić, możemy zauważyć kilka podstawowych przyczyn, które możemy zaadresować:

Porównujemy dawne wybory do ideału.
Mamy idealną tożsamość, która koliduje z ideą złego wyboru.

Te oba elementy obracają się wokół ideałów, które nie są rzeczywistością, lecz naszymi marzeniami o tym, jak chcielibyśmy, aby rzeczywistość wyglądała. Są one wymyślone i nie pomagają. W tym przypadku te ideały powodują nasz ból.

Zatem praktyką jest odpuszczenie ideałów i akceptacja rzeczywistości.

Oto rzeczywistość tych dwóch podstawowych przyczyn:

Wybór, którego dokonaliśmy w przeszłości, jest już dokonany i nie możemy go zmienić. A w rzeczywistości w tym wyborze jest coś dobrego, jeśli zdecydujemy się to zobaczyć. Samo bycie w stanie dokonać wyboru jest niesamowitą rzeczą, podobnie jak bycie żywym, uczenie się na własnych doświadczeniach, bycie w towarzystwie naprawdę wspaniałych ludzi itd. Możemy być zadowoleni z naszych wyborów i uważać je za „wystarczająco dobre”, zamiast zawsze oczekiwać idealnych wyborów. Niektóre wybory będą świetne, niektóre nie będą idealne i można objąć cały wachlarz wyborów, których dokonujemy.
W rzeczywistości nie jesteśmy zawsze dobrzy, a nasza tożsamość może obejmować cały wachlarz: czasami jesteśmy dobrzy, czasami nie, a czasami gdzieś pomiędzy. Popełniamy błędy, robimy dobre rzeczy, troszczymy się, jesteśmy samolubni, jesteśmy uczciwi, czasami nie jesteśmy uczciwi. Jesteśmy wszystkim tym, a więc dokonanie złego wyboru nie jest sprzeczne z bardziej elastyczną (i realistyczną) tożsamością. To jej część.

To wszystko łatwiej powiedzieć niż zrobić, ale gdy zauważamy, że obsesyjnie myślimy o przeszłych wyborach, możemy: 1) rozpoznać, że wpadamy w ten schemat, 2) zdać sobie sprawę, że istnieje jakiś ideał, do którego porównujemy nasze wybory i samych siebie, i 3) odpuścić te doskonałe ideały i objąć szerszy zakres rzeczywistości.

To jest nieustanna praktyka, ale pomaga nam nie szukać doskonałości, nie nieustannie przeglądać przeszłych wyborów, lecz znajdować satysfakcję w tym, co zrobiliśmy i skupiać się na tym, co robimy teraz.

Żale są częścią życia, niezależnie od tego, czy ich chcemy, czy nie, czy jesteśmy świadomi, że je mamy, czy nie. Ale spoglądając w przyczyny żalu i obejmując szeroki zakres rzeczywistości, możemy nauczyć się być zadowolonymi z naszych wyborów, szczęśliwszymi z przeszłości i szczęśliwszymi w teraźniejszości.

I to jest wybór, którego nie będziesz żałować.